روزهای پرافتخار
تهاجم برای خروج جبهه‌ها از رکود
هجدهم شهریورماه آغاز مرحله دوم عملیات «قادر» است که با هدف خروج جبهه‌های جنگ از رکود به طول انجامید. این عملیات تهاجمی گسترده با هدایت و کنترل قرارگاه مشترک ارتش و سپاه یعنی قرارگاه حمزه سیدالشهداء در ۳ مرحله و به‌مدت ۲ ماه، از ۲۴ تیر تا ۱۸ شهریور ۱۳۶۴ در استان اربیل، عراق به مرحله اجرا درآمد.

در عملیات بدر که در اسفندماه ۱۳۶۳ در منطقه هورالهویزه، به اجرا گذاشته شد، نیروهای ایرانی در یک نبرد سنگین موفق شدند از عرض رودخانه دجله عبور کنند و در کنار جاده بغداد به بصره مستقر شوند ولی در نتیجه به‌ کارگیری سلاح شیمیایی توسط ارتش عراق، این عملیات به نتایج مورد نظر فرماندهان ایران نرسید. به دنبال این وضعیت جدید و به منظور حفظ موقعیت آفندی، برنامه‌ریزی برای اجرای عملیات قادر در شمال‌ِ‌غربی ایران، در دستور کار نیروهای مسلح ایران قرار گرفت و در پی آن اقدامات لجستیکی و تدارکاتی آغاز شد. عملیات بدر آخرین عملیات مشترک سپاه و ارتش در طول جنگ ایران و عراق بود و از عملیات قادر تا انتهای جنگ، این دو، هر یک به‌طور مستقیم، طرح‌ریزی و اجرای عملیات می‌کردند. البته تدبیر جدید مانع از آن نبود که هر کدام از این دو سازمان در اجرا از یکدیگر کمک نگیرند. همچنان سپاه از توپخانه هوا نیروز و نیروی هوایی ارتش کمک میگرفت و ارتش هم از یگان‌های مانوری سپاه بهره می جست .

عملیات آفندی قادر که به فرماندهی سپهبد شهید علی صیاد شیرازی در منطقه‌ عمومی سیرکان با رمز یا صاحب‌الزمان(عج) به مرحله اجرا درآمد، در حالی طرح‌ریزی شد که رکود قابل توجهی جبهه‌های جنگ را فرا گرفته بود و بعد از عملیات بدر نیروهای کشورمان عملیات دیگری را در مقابل عراق ترتیب نداده بودند.

بر اساس تصمیمات فرماندهی کل، نیروهای ایرانی برای حفظ روحیه آفندی و جلوگیری از رخوت و سستی یگان‌ها و همچنین پرهیز از تلفات سنگین ناشی از عملیات‌هایی که به دلایلی به موفقیت منجر نمی‌شد، هر یگان تا رده تیپ موظف شد با اجرای گشتی‌های رزمی به استعداد گردان و گروهان، آرامش را از دشمن سلب و راهی برای انجام عملیات گسترده باز کند.

بر این اساس، تنها منطقه‌ای که با توجه به وضعیت آب و هوا امکان انجام عملیات گسترده‌ای در آن وجود داشت، منطقه عملیاتی شمال غرب بود که در صورت موفقیت، اهداف قابل توجهی را تامین می‌کرد و در نتیجه در راستای همین استراتژی بود که عملیات قادر طرح‌ریزی و اجرا شد.

طرح‌ریزی و اجرای عملیات قادر در ۳ مرحله جداگانه انجام گرفت. در مرحله اول عملیات، در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۳۶۴ با هدایت و کنترل قرارگاه حمزه، به‌صورت مشترک توسط ارتش و سپاه پاسداران، با فرماندهی علی صیاد شیرازی فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، در منطقه سیدکان، واقع در ۳۵ کیلومتری عمق خاک عراق، آغاز شد و پس از دستیابی به اهداف محدود، در تاریخ ۸ مردادماه ۱۳۶۴ به پایان رسید.

مرحله دوم عملیات پس از آمادگی لازم و اعزام نیروهای تقویتی و تکمیل عملیات شناسایی و با استفاده از تجربیات بدست آمده از اجرای مرحله اول، در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۶۴ در سطحی وسیع‌تر از مرحله نخست به اجرا گذاشته شد. قرارگاه حمزه مستقر در شمال‌غربی کشور، در برنامه‌ریزی مرحله دوم، ترکیب یگان‌های عمل‌کننده ارتش و سپاه پاسداران را در قالب ۶ قرارگاه فرعی، به نام‌های «حمزه ۱» تا «حمزه ۶» و همچنین با پشتیبانی هوانیروز و نیروی هوایی ارتش تقسیم‌بندی کرد.

در این مرحله از عملیات با توجه به اینکه در منطقه کوهستانی صعب‌العبور انجام شد، یگان‌های هوانیروز در طول ۴ روز حمله، نقش اساسی را در پشتیبانی از نیروهای عمل‌کننده ایرانی برعهده داشتند، به گونه‌ای که در عملیات قادر ۲، تکِ قرارگاه فرعی حمزه ۴ به‌طور کامل از طریق هوابرد انجام گرفت.

تصرف ارتفاعات مهم و حساس منطقه‌ عملیاتی، قطع خطوط ارتباطی و تدارکاتی عناصر ضدانقلاب، انهدام نیروهای دشمن، آزادسازی بخشی از خاک عراق، نزدیک شدن به راه‌های اصلی و خطوط مواصلاتی دشمن، افزایش کارایی یگان‌های خودی و در نتیجه ضعیف شدن دشمن و به دست آوردن ابتکار عمل توسط نیروهای خودی، از جمله اصلی‌ترین اهداف اجرای عملیات قادر بود. برای انجام این عملیات، تعداد زیادی از یگان‌های پیاده ارتش و سپاه به همراه یگان‌های توپخانه، هوانیروز، نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش بکار گرفته شدند.

دستیابی به پایگاه‌های منطقه و تصرف ارتفاعات باشکین، سرسپندار، بربزین روست و حصار روست از جمله نتایج عملیات قادر بود. البته بخشی از خاک عراق تصرف شد و نیروهای خودی به آماد راه‌های اصلی و خطوط مواصلاتی دشمن نزدیک شدند ولی به دلیل پاتک‌های سنگین دشمن، مواضع تصرف شده، تثبیت نشد.

طی این عملیات، ۱۲۵۰ نفر از نیروهای عراقی کشته و مجروح شدند و ۲۰ نفر هم به اسارت درآمدند. همچنین سه فروند هواپیما، چهار دستگاه تانک، سه عراده توپ و ۶۷ دستگاه خودرو به همراه تعدادی از پایگاه‌ها و زاغه‌های مهمات دشمن منهدم و تعدادی دیگر هم به غنیمت گرفته شد.

منابع: دفاع پرس، خبرگزاری صدا و سیما

نسخه مناسب چاپ